Λίγα λόγια για την ομαδική θεραπεία Gestalt
Οι θεραπευτικές ομάδες παίζουν σημαντικό ρόλο στην θεραπευτική διαδικασία, καθώς αποτελούν ένα πλαίσιο όπου τα μέλη μπορούν σε βάθος χρόνου να παρατηρήσουν και να αποκτήσουν επίγνωση όχι μόνο των ενδοπροσωπικών τους θεμάτων, αλλά και των διαπροσωπικών και δι-ομαδικών ζητημάτων που θα ανακύψουν. Οι ομάδες αποτελούν ένα πλούσιο έδαφος για την ανάπτυξη και την απόκτηση επίγνωσης και στην Gestalt θεραπεία αναπτύσσονται όλο και περισσότερο.
Κύρια στοιχεία της ομαδικής θεραπείας Γκεστάλτ
Ο βασικότερος στόχος μιας ομάδας είναι η επίγνωση εντός των διαφορετικών επιπέδων της ομάδας. Η επίγνωση περιλαμβάνει την ατομική αναγνώριση, περιγραφή και κυριότητα των αισθήσεων, συναισθημάτων, σκέψεων, αναμνήσεων, συμπεριφορών και άλλων λειτουργιών του εαυτού. Επίσης περιλαμβάνει την επίγνωση των διαφορετικών δυναμικών λειτουργιών που συμβαίνουν εντός της ομάδας (Woldt & Toman, 2005).
Η διαδικασία της επίγνωσης απαιτεί να δημιουργηθεί ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο να μπορούν να εμφανιστούν οι καταστάσεις στο παρόν που προσομοιάζουν στις τραυματικές καταστάσεις του παρελθόντος, τις οποίες βιώνει το μέλος. Ο πρώτος στόχος αυτής της διαδικασίας είναι να αυξηθεί η ικανότητα της ομάδας να διαχειρίζεται το άγχος που προκύπτει από την επαφή με μια τραυματική εμπειρία (Woldt & Toman, 2005).
Μετά το ασφαλές περιβάλλον έρχεται ο στόχος του πειραματισμού. Το πείραμα μπορεί να είναι μια αναπαράσταση του γεγονότος ή η δημιουργία μιας αναπαράστασης του θέματος που αναδείχθηκε.
Ένας τελευταίος στόχος της Γκεστάλτ ομάδας είναι η αναφορά στην ομάδα οποιασδήποτε αλλαγής στην επίγνωση, κατά τη διάρκεια και μετά το πείραμα. Η μετά-επαφή είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ευρύτερης διαδικασίας που επιτρέπει στα μέλη να νοηματοδοτήσουν το πείραμα (Woldt & Toman, 2005).
Σύμφωνα με τον Zinker, η ομάδα είναι ένας τόπος και μια ατμόσφαιρα όπου οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν δημιουργικοί και να εξελιχθούν ενδο-προσωπικά. Η ομάδα λειτουργεί βασισμένη σε τέσσερις αρχές:
- Την πρωταρχικότητα της ομαδικής εμπειρίας στο παρόν. Με βάση αυτήν την αρχή κάθε ενδοπροσωπικό ζήτημα των μελών της ομάδας είναι ταυτόχρονα και διαπροσωπικό. Αν δηλαδή ένας άνθρωπος φέρεται σαν ζητιάνος, υπάρχει πάντα κάποιος που αρνείται να του δώσει και κάποιος που του δίνει πάρα πολύ. Οι εμπειρίες των ατόμων έρχονται στην εστίαση της ομάδας και ξεκαθαρίζονται/επιλύονται.
- Την ανάπτυξη της ομαδικής επίγνωσης. Η ομαδική επίγνωση επιτυγχάνεται με το να έρθει αρχικά ένα θέμα από ένα μέλος, να συγκεκριμενοποιηθεί, να υπάρξει ενδιαφέρον, δράση, αλληλεπίδραση των μελών και επίλυση.
- Την ενεργό επαφή μεταξύ των μελών. Η ανάπτυξη συμβαίνει εκεί που συναντιέται το άτομο με το περιβάλλον. Το κάθε άτομο ενθαρρύνεται να ιδωθεί ως μέλος της ομάδας, αναγνωρίζοντας την δυνατότητά του να αλλάζει ρόλους εντός της.
- Την χρήση αλληλεπιδραστικών πειραμάτων. Τα πειράματα χρησιμοποιούνται για την καλύτερη κατανόηση ενός θέματος.
Η Elaine Kepner (1980) έδωσε έμφαση στην ταυτόχρονη ανάπτυξη του ατόμου μέσα στην ομάδα αλλά και την ανάπτυξη της ομάδας, ως ένα κοινωνικό σύστημα. Ο θεραπευτής λειτουργεί ως δάσκαλος της φαινομενολογικής διαδικασίας και βοηθά τον πελάτη να αποκτήσει επίγνωση. Οι φαινομενολογικές διαδικασίες συμβαίνουν εντός της ομάδας ταυτόχρονα σε 3 επίπεδα: το ενδοπροσωπικό, το διαπροσωπικό και το ομαδικό. (Γιαμαρέλου και συν., 2013)
Οι ρόλοι των μελών είναι αρχικά να παρακολουθούν την επίγνωσή τους και ως άτομα και ως μέλη της ομάδας. Η επίγνωση συμβαίνει μέσω της παρατήρησης των λειτουργιών του εαυτού στο όριο της επαφής. Τα μέλη ενθαρρύνονται να αναλάβουν την ευθύνη τους για την λειτουργία και ικανοποίηση των αναγκών τους, και να βρουν μια ισορροπία μεταξύ των ατομικών και συλλογικών αναγκών. Ο ρόλος τους επίσης είναι να δίνουν ενεργή ανατροφοδότηση στον θεραπευτή, να προτείνουν παρεμβάσεις, να ενσωματώνονται από την ομάδα, να μην μονοπωλούν, να μην μετατρέπουν την ομαδική δουλειά σε προσωπική, να μην προσφέρουν συμβουλές, κριτική ή ερωτήσεις στα υπόλοιπα μέλη και να μην χάνονται σε ασαφή θέματα (Woldt & Toman, 2005).
Κλείνοντας, θα ήθελα να σημειώσω ότι το πλέγμα εντός του οποίου διαβιώνουμε, αυτοί οι πολύπλοκοι συσχετισμοί εντός μικρών και μεγάλων κύκλων είναι τόσο σύνθετοι και μεταβαλλόμενοι, που αδυνατούμε να το αντικρίσουμε. Ή αλλιώς το αντικρίζουμε μόνο σε ένα πολύ μικρό ποσοστό και πάλι με το πρίσμα και τον φακό που φοράμε κάθε στιγμή. Από την άλλη, αυτό το πλέγμα μας ασκεί μια τεράστια επιρροή, είναι η ζωή και οι νόρμες της, όσες καθαρά κι όσες υπόγεια δηλώνονται. Κάθε απόπειρα να αποκτήσουμε αρχικά έστω και μια μικρή επίγνωση αυτού του πλέγματος, και κατά δεύτερον κάθε απόπειρα να το συνθέσουμε με όσα συστατικά μας αντιπροσωπεύουν, είναι ένα τεράστιο βήμα προς την αλλαγή. Είναι ένα βίωμα που μας φέρνει πιο κοντά στο να μπορέσουμε να δούμε όχι μόνο ποιες είμαστε και πως δρούμε, αλλά και πως κυλάει αυτό το ντόμινο σχέσεων στο χρόνο. Πως ρέει η ζωή στο απρόβλεπτό της στοιχείο, με τις άπειρα πλούσιες δυναμικές της. Πως στεκόμαστε εντός της, πως αντιστεκόμαστε στην επίδρασή της και πως αφηνόμαστε να μας αλλάξει.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γιαμαρέλου, Γ., Δίπλας, Γ., Κωνσταντινίδου, Α., Μπάλλιου, Δ., Χατζηλάκου, Κ. (2011). Εισαγωγή στην Ψυχοθεραπεία Gestalt. Gestalt Foundation
Budman, S., & Gurman, A. S. (2002). Theory and practice of brief therapy. Guilford Press.
Corey, G. (2012). Theory and practice of group counceling (9th Ed.). Belmont, CA: Brooks/Cole, Cengage Learning Corey, M.S.
Lewin, K. (1951). Field Theory in social science. New York, Harper
Woldt, A. L., & Toman, S. M. (2005). Gestalt therapy: History, theory, and Practice. SAGE publications.
